Poenitentiam agite - (łac. czyńcie pokutę).
Te dwa słowa występują w pierwszej z 95 tez, które dr Marcin Luter, poddał pod dyskusję teologiczną, czym rozpoczął burzliwy okres Reformacji.
W taki sposób wspominany dziś Święty Hieronim przetłumaczył greckie słowo μετανοεῖτε (metanoeite), użyte w Nowym Testamencie.
Tłumaczenie Hieronima, nazywane Wulgatą, przez prawie 1500 lat było oficjalnym tłumaczenie Kościoła Rzymskiego, aż do ostatniego rzymskokatolickiego soboru z połowy ubiegłego wieku. Swoją pracę Hieronim wykonywał z polecenia biskupa Rzymu Damazego I na potrzeby wspólnoty rzymskich chrześcijan.
Luter rozpoczynając swoje zmagania o reformę Kościoła, w pierwszym zdaniu pierwszego reformacyjnego dokumentu cytuje tłumaczenie, które kładzie akcent na uczynki.
W okresie oświecenia (i Reformacji zarazem) Erazm z Rotterdamu (z którym Luter prowadził ożywioną korespondencję) przetłumaczył greckie “metanoeite” na łacińskie “resipiscite”, oznaczające “wrócić do zmysłów”, “opamiętać się”, kładąc tym samym akcent na bardziej wewnętrzny aspekt człowieka.
Hieronimowi również zawdzięczamy błąd tłumaczenia oraz idące za nim błędy w ikonografii maryjnej - Marii depczącej głowę węża. Hieronim tłumacząc Protoewangelię z księgi Genesis używa wobec węża zwrotu “ona zmiażdży ci głowę”, zaś współczesne tłumaczenia używają “ono [potomstwo/dziecko] zmiażdży ci głowę”.
Nie myli się jednak ten co nic nie robi :)
Święty Hieronim
Lukas Cranach Starszy, ok 1525 r.
Choć Cranach był gorącym zwolennikiem Reformacji, Hieronima maluje ze złożonymi obok szatami kardynalskimi - symbolem specjalnego statusu rzymskich duchowych.
