Przeciwnik kalwinizmu i przyjaciel kalwinistów w jednej osobie: ks. Paul...

Przeciwnik kalwinizmu i przyjaciel kalwinistów w jednej osobie: ks. Paul Gerhardt.

Urodził się w 1607 roku, a więc w czasach po sformułowaniu luterańskich ksiąg wyznaniowych. Trwał już okres zwany “luterańską ortodoksją”, gdzie akademia zajmowała się zawiłościami teologicznych zakamarków, lecz jeszcze przed narodzinami nurtu pobożnościowego (pietyzmu).

Podczas swojego pobytu w Berlinie, ks. Gerhardt znalazł się w konfesyjnym oku cyklonu. W większości luterańska Brandenburgia była rządzona przez elektora Fryderyka Wilhelma, który był kalwinistą i kalwinizm wspierał. Zależało mu jednak na spokoju wewnętrznym i rozbudowie państwa, więc starał się spory wewnątrz ewangelicyzmu załagodzić.

W 1664 Elektor wydaje edykt, który zakazuje posługiwania się Formułą Zgody (jednym z dokumentów luterańskich ksiąg wyznaniowych) i zobowiązuje duchownych do jej odrzucenia.

Ks. Gerhardt podzielał wiarę wyłożoną w Formule Zgody (m. in. prawdziwej obecności Jezusa w Komunii Świętej czy możliwości odrzucenia przez grzesznika łaski), stąd też został zdjęty z urzędu.

Choć pozostawał zaangażowany po luterańskiej stronie, jego stosunki z kalwinistami były bardzo dobre. Jego kazania i hymny cieszyły się popularnością wśród berlińskich kalwinistów, a pod swoją opiekę wzięła go żona Elektora - Louisa Henrietta (również wyznania reformowanego, niedoszła żona króla Anglii Karola II). Dzięki jej wsparciu pozostał w Berlinie aż do jej śmierci, nie będąc jednak duchownym. Pomimo wielu petycji Berlińczyków, Gerhardt nie mógł wyrzec się swojej wiary i nie wrócił na urząd duchownego. Ten zaś zaczął pełnić w łużyckim Lubinie, gdzie dokonał żywota 27 maja 1676 roku.

W dzienną rocznicę śmierci Jana Kalwina :)

Ewangelicka Liturgia Godzin wspomina luterańskiego hymnopisa i genewskiego reformatora tego samego dnia.

Paul Gerhardt należy do moich ulubionych teologów. Za pieśni <3

Małe traktaciki teologiczne, które kompozytor Johann Crüger włożył w dźwięki. Obecnie śpiewane są na całym świecie przez ewangelików (luteran i kalwinistów), anglikanów, a nawet katolików. Teksty Gerharda wykorzystywane były przez kolejne pokolenia kompozytorów: Bacha, Mendelssohna, Brahmsa, Buxtehudego, czy pszczyńskiego Telemana.

Jest autorem takich kościelnych hitów jak: “O głowo coś zraniona”, “Jak mam powitać Ciebie” czy “Wstąp do bram serca mego”.

Ów ostatni hymn na Zesłanie Ducha Świętego załączam w pierwszym komentarzu. Polecam jednak całą tę płytę z chorałami Gerhardta. Ostatnia zwrotka tej pieśni w polskim tłumaczeniu:

Ty całe nasze życie

po myśli swojej zmień,

aż gdy nam zdać go przyjdzie

do śmierci rąk w jej dzień.

Dopomóż wtedy sam

dokończyć bieg w radości,

do wiecznej przejść błogości

przygotowanej nam.

Kopuła ewangelickiej katedry Berlina