Sola Scriptura To Bzdura 
Sekularyzacja ma swoje dobre strony - wzrasta poziom. Nie, nie poziom wierzących - nie mamy bowiem wiaromatu by to jakoś zmierzyć. Poziom muzyki kościelnej. Bo muzyka kościelna wyszła z kościołów 😀
Podejrzewam, że gdyby “Pasję Mateuszową wg. Świętego Jana Sebastiana Bacha” (żart) chcieć wykonać teraz tak, jak była ona wykonywana, zbór musiałby dużo pieniędzy na to wyłożyć - chór, orkiestra, soliści - i to wszyscy “epokowi”, sprzed czasów gdy wielki i rozwibrowany ludzki głos musiał przedrzeć się przez puchnące w romantyzmie orkiestry . A i tak jestem przekonany, że prawie trzy godziny barokowej muzyki, przedzielone w połowie kazaniem, byłoby nie do przejścia dla większości ławkowych ewangelików.
To pytanie, o dzieło wyciągnięte ze swojej epoki, z kontekstu, w którym było wykonywane, towarzyszyło i Mendelssohnowi. W wieku 19 (!) lat podjął się on zmartwychwstania dla świata Pasji Mateuszowej Bacha. Właściwie to on nam odgrzebał Bacha, od stu lat już zapomnianego.
Z perspektywy artystów i muzykologów będących zwolennikami autentyzmu, Mendelssohn dokonał zbrodni - pociął Pasję, pousuwał niektóre chorały, wykonywał ją gigantycznym chórem damsko(!)-męskim i współczesną sobie orkiestrą, zupełnie nie tak, jak brzmiałoby to w czasach Bacha.
No i w sali koncertowej. Nie w kościele. Bez kazania. Było to bowiem luterańskie dzieło liturgiczne - wykonywane podczas nabożeństwa w Wielki Piątek.
I jesteśmy mu za to wdzięczni.
Pierwsze berlińskie wykonanie koncertowe Pasji było hitem. Bach, który za swego życia nie doczekał się szerokiego i międzynarodowego uznania, sto lat po swojej śmierci został gwiazdą.
Choć na to co zrobił Mendelssohn z Pasją dziś moglibyśmy powiedzieć “barbarzyństwo”, to gdybyśmy to zrobili dopuściliśmy się anachronizmu. Muzyka się rozwijała i Bogu dzięki, że zamiast zostawić Bacha nieznanego szerszej publiczności, zaczęli go wykonywać.
Nie myli się ten, kto nic nie robi.
Więcej ciekawostek o wyciągnięciu Bacha z niepamięci przez Mendelssohna znajdziecie w najnowszym odcinku na kanale Early Music Sources. Link oczywiście zamieszczam w komentarzu.
Żeby Mendelssohna nie pozostawić w tej notce wyłącznie jako nieudolnego rekonstruktora, dzielę się z Wami w komentarzu i jego Psalmem 22 “Boże mój, Boże! Czemuś mnie opuścił?!”.
Wykonanie “nieepokowe” - bardzo małym składem, ale będziecie mogli zobaczyć dialogujące ze sobą dwa chóry.
Umlauto-sceptycznym obserwującym polecam obserwowanie niemiecko-polskiego tekstu interlinearna (Biblia Lutra, z której korzystał Mendelssohn oraz Biblia Warszawska), który załączam w komentarzu. Kompozytor bardzo obrazowo pokazuje cierpienie, opuszczenie i zaufanie Bogu.
Chrystus na krzyżu
Alexis Marie Louis Douillard, XIX w.
Felix Mendelssohn-Bartholdy: Psalm 22 (Op. 78, No. 3)
Mein Gott, mein Gott, warum hast du mich verlassen?
Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił?
Ich schreie, aber meine Hülfe ist ferne.
Dalekoś od wybawienia mego, od słów krzyku mojego.
Mein Gott, des Tages rufe ich, so antwortest du nicht;
Boże mój, wołam we dnie, a nie odpowiadasz,
und des Nachts schweige ich auch nicht.
i w nocy, a nie mam spokoju.
Aber du bist heilig, der du wohnest unter dem Lobe Israels.
A przecież Tyś jest święty, Ty, który mieszkasz w chwałach Izraela.
Unsere Väter hofften auf dich; und da sie hofften, halfst du ihnen aus.
W Tobie ufność pokładali ojcowie nasi; ufali, a Tyś ich wyratował.
Zu dir schrien sie und wurden errettet;
Do Ciebie wołali i byli wybawieni;
sie hofften auf dich und wurden nicht zu Schanden.
Tobie ufali i nie zawiedli się.
Ich aber bin ein Wurm und kein Mensch,
Ale ja jestem robakiem, a nie człowiekiem,
ein Spott der Leute und eine Verachtung des Volks.
pośmiewiskiem ludzi i wzgardą pospólstwa.
Alle, die mich sehen, spotten mein,
Wszyscy, którzy mnie widzą, szydzą ze mnie,
sperren das Maul auf und schütteln den Kopf.
wykrzywiają wargi, potrząsają głową:
„Er klage es dem Herrn, der helfe ihm aus
„Zaufał Panu, niechże go ratuje;
und errette ihn, hat er Lust zu ihm.”
niech go wybawi, skoro go miłuje!”
Du hast mich aus meiner Mutter Leibe gezogen;
Ty przecież wydobyłeś mnie z łona matki,
du warst meine Zuversicht, da ich noch an meiner Mutter Brüsten war.
Tyś mnie ubezpieczył u piersi matki mojej.
Auf dich bin ich geworfen von Mutterleib an,
Na Ciebie byłem zdany od urodzenia,
du bist mein Gott von meiner Mutter Schoß an.
od łona matki mojej Tyś Bogiem moim.
Sei nicht ferne von mir, denn Angst ist nahe;
Nie bądź daleko ode mnie, bo trwoga jest blisko,
denn hier ist kein Helfer.
bo nie ma nikogo, kto by pomógł.
Viele junge Farren haben mich umgeben,
Obstąpiły mnie liczne cielce,
gewaltige Ochsen haben mich umringt.
Byki Baszanu otoczyły mnie.
Sie sperren ihr Maul auf gegen mich
Rozwierają na mnie swą paszczę
wie ein reißender und brüllender Löwe.
Jak lew, co szarpie i ryczy.
Ich bin ausgeschüttet wie Wasser,
Rozlałem się jak woda
alle meine Gebeine haben sich zertrennt.
I rozłączyły się wszystkie kości moje.
Mein Herz ist in meinem Leibe wie zerschmolzen Wachs.
Serce moje stało się jak wosk, roztopiło się wewnątrz mnie.
Meine Kräfte sind vertrocknet wie eine Scherbe,
Siła moja wyschła jak skorupa,
und meine Zunge klebt an meinem Gaumen,
A język mój przywarł do podniebienia,
und du legst mich in des Todes Staub.
I położyłeś mnie w prochu śmierci.
Denn Hunde haben mich umgeben,
Oto psy otoczyły mnie,
und der Bösen Rotte hat mich umringt.
Gromada złoczyńców osaczyła mnie.
Sie haben meine Hände und Füße durchgraben.
Przebodli ręce moje i nogi moje.
Ich kann alle meine Gebeine zählen;
Mogę policzyć wszystkie kości moje;
sie aber schauen und sehen ihre Lust an mir.
Oni zaś przyglądają się, pasą się moim widokiem.
Sie teilen meine Kleider unter sich,
Dzielą między siebie szaty moje,
und werfen das Los um mein Gewand.
A o suknię moją rzucają losy.
Aber du, Herr, sei nicht ferne;
Ale Ty, Panie, nie oddalaj się;
meine Stärke, eile mir zu helfen!
O mocy moja, pośpiesz mi z pomocą!
Rette meine Seele vom Schwert,
Ocal od miecza duszę moją,
meine Einsame von den Hunden!
Z psich łap jedyną moją!
Hilf mir aus dem Rachen des Löwen,
Wybaw mnie z paszczy lwa,
und errette mich von den Einhörnern!
I od rogów bawolich wysłuchaj mnie!
Ich will deinen Namen verkündigen meinen Brüdern,
Chcę zwiastować imię twe braciom moim,
ich will dich in der Gemeinde rühmen.
Chcę cię chwalić pośród zgromadzenia.
Rühmet den Herrn, die ihr ihn fürchtet!
Chwalcie Pana, wy, którzy się go boicie!
Es ehre ihn der ganze Same Jakobs,
Czczijcie go, wszyscy potomkowie Jakuba!
und vor ihm scheue sich der ganze Same Israel!
Bójcie się go, wszyscy potomkowie Izraela!
Denn er hat nicht verachtet noch verschmäht das Elend des Armen,
Bo nie wzgardził i nie brzydził się męką ubogiego,
und sein Antlitz vor ihm nicht verborgen;
I nie ukrył przed nim oblicza swojego,
und da er zu ihm schrie, hörte er’s.
A gdy do niego wołał, wysłuchał go.
Von dir will ich preisen in der großen Gemeinde;
Od ciebie pochodzi pieśń moja pochwalna w wielkim zgromadzeniu;
ich will meine Gelübde bezahlen vor denen, die ihn fürchten.
Śluby moje spełnię wobec tych, którzy się go boją.
Die Elenden sollen essen, dass sie satt werden;
Ubodzy jeść będą i nasycą się;
und die nach dem Herrn fragen, werden ihn preisen;
Chwalić będą Pana ci, którzy go szukają;
euer Herz soll ewiglich leben.
Niech serce wasze żyje na wieki!
Es werden gedenken und sich zum Herrn bekehren aller Welt Enden,
Wspomną i nawrócą się do Pana wszystkie krańce ziemi,
und vor ihm anbeten alle Geschlechter der Heiden.
I kłaniać się będą przed nim wszystkie rodziny narodów.
Denn der Herr hat ein Reich,
Albowiem do Pana należy królestwo,
und er herrscht unter den Heiden.
On panuje nad narodami.
