Czy luteranie znoszą jaja? Nie, ale je wysiadują! Luter z wielkim ptakiem...

Czy luteranie znoszą jaja? Nie, ale je wysiadują! Luter z wielkim ptakiem zdobiący duńskie wydanie Biblii już gościł na tym blogu w notce #37. Tym razem znów motyw ornitologiczny, ale bardziej związany z czasami Reformacji.

Erazm zniósł jajo, które wysiedział Luter

Taki cytat pojawia się w wykładzie, który chcę Wam dziś polecić. Link oczywiście na dole.

Co to było za jajo?

Wezwanie do reformy kościoła.

Erazm był nieślubnym synem księdza. Jako młody chłopak wstąpił do augustianów (tego samego zakonu, co Luter). Zakonne życie nie przypadło mu jednak do gustu, stąd też poprosił papieża o dyspensę i zaczął pracę akademicką. Erazm nie był po prostu akademikiem. On był ówczesnym celebrytą. Erazma czytano, słuchano, komentowano, wydawano, dyskutowano. Był w akademickim i wykształconym świecie przełomu średniowiecza i renesansu KIMŚ. W zasadzie to był już gwiazdą renesansu. A skoro o renesansie mowa, to mowa o powrocie do źródeł, słynnego wezwania “ad fontes”.

Swoją mrówczą pracą skompilował tekst grecki Nowego Testamentu, który wydał.

Jako pierwszy wydał Nowy Testament w języku greckim “Novum Instrumentum omne”, które to stało się przodkiem greckiego tekstu, który ks. Marcin Luter przetłumaczył na język niemiecki.

Erazm w swojej książce “Pochwała głupoty” bezlitośnie krytykował zepsucie biskupów, księży i zakonników. Wzywał do reformy kościoła i obyczajów.

Z Lutrem się jednak poróżnił - toczyli spór o to czy wola jednostki co do własnego zbawienia ma znaczenie, czy nie ma.

Erazm nigdy nie poparł Reformacji, wzywał do reformy ale w pełnym posłuszeństwie papieżowi. Wszyscy, nawet podejrzliwi wobec niego, woleli mieć w nim bardziej stronnika niż wroga. Reformator nie był jedynie uwielbiany, spotykał się oczywiście z akademicką krytyką swoich dzieł. Po śmierci, wszystkie jego dzieła trafiły do powstałego w romkacie “Indeksu ksiąg zakazanych”.

Chichot historii jest więc taki, że luteranie patrzyli krzywo na niego, bo ich nie poparł; romkat patrzył krzywo dlatego, że wzywał do reformy; kalwiniści zaś go pochowali.

Erazm umarł w 1536 roku w protestanckiej Bazylei. Do końca życia pozostał wierny papieżowi, pomimo krytyki ówczesnego papiestwa. Był jednak tak cenionym humanistą, że protestanci pochowali go w swojej bazylejskiej katedrze - Basel Minster.

Wedle legendy, jego ostanie słowa brzmiały:

O Jesu, misericordia; Domine libera me

Strona tytułowa greckiego przekładu Nowego Testamentu Erazma, 1516 r.